Belangrijke tips voor sollicitatiegesprekken
Voorbereiding wint van welbespraaktheid
De meeste mensen verliezen het sollicitatiegesprek voordat het begint. Een recruiter ziet binnen tien minuten of je weet waar je zit. Bekijk vooraf de website van het bedrijf, het laatste nieuws en de profielen van de mensen die je gaat spreken. Lees de vacature opnieuw en schrijf bij elke eis één concrete situatie op waarin je precies dat hebt gedaan.
Bereid ook een voorstelrondje van 60 seconden voor: wie je bent, wat je goed kunt en waarom juist deze functie. "Vertel eens iets over jezelf" komt bijna altijd, en een geïmproviseerd antwoord hoor je meteen.
Antwoord concreet: de STAR-methode
Op vragen als "Beschrijf een situatie waarin je een conflict oploste" werkt de STAR-methode:
Situatie (de context)
Taak (waarvoor jij verantwoordelijk was)
Actie (wat je concreet deed)
Resultaat (hoe het afliep, liefst met een getal)
Het antwoord heeft structuur, duurt een minuut en de recruiter onthoudt het.
Voorbeeld
Vraag: "Beschrijf een situatie waarin je onder tijdsdruk moest leveren."
Zwak antwoord: "Ik werk goed onder druk, dat gaat me prima af."
STAR-antwoord: "Een klant haalde de deadline van een campagne een week naar voren (situatie). Ik was verantwoordelijk voor het materiaal voor drie kanalen (taak). Ik verdeelde het werk in dagblokken, zette twee ontwerpen uit bij een freelancer en checkte elke ochtend de voortgang (actie). We leverden een dag voor de nieuwe deadline op en de klant boekte de volgende campagne bij ons (resultaat)."
De eerste indruk: op tijd, kleding, lichaamstaal
Kom 5 tot 10 minuten voor de afspraak. Niet eerder, de recruiter heeft een agenda; te laat al helemaal niet. Kies kleding die past bij de sector en één stapje netter is dan de dagelijkse standaard van het bedrijf. Het artikel over wat je aantrekt voor een sollicitatiegesprek gaat er per branche op in.
Lichaamstaal komt neer op een paar simpele regels: een stevige handdruk, oogcontact met wie aan het woord is, rechtop zitten en je handen rustig op tafel. Telefoon uit en in je tas, niet met het scherm naar beneden op tafel.
Vragen die je bijna altijd krijgt
Naast het voorstelrondje kun je deze verwachten:
Waarom wil je hier werken? Eén concrete reden die met het bedrijf te maken heeft, geen algemene complimenten.
Wat zijn je sterke en zwakke punten? Onderbouw het sterke punt met een voorbeeld. Kies een echt, klein zwak punt en vertel wat je eraan doet.
Waarom ga je weg bij je huidige werkgever? Praat over wat je zoekt, niet over wat je irriteert. Bruikbare formuleringen vind je in het artikel over hoe je antwoordt op de vraag waarom je van baan wilt veranderen.
Wat is je salarisindicatie? Zoek vooraf de gangbare bandbreedte voor de functie en regio op en noem een concreet bedrag of een smalle range. "Dat hangt van jullie aanbod af" klinkt onzeker.
Stel zelf ook vragen
"Heb je nog vragen voor ons?" is geen beleefde afsluiter. Wie geen vragen heeft, lijkt het niet uit te maken waar hij begint. Bereid drie of vier vragen voor die jou ook helpen beslissen.
Tip
Vragen die werken: Hoe ziet een gewone week in deze functie eruit? Waaraan zien jullie na een half jaar dat de nieuwe collega het goed doet? Waarom is de functie vrij? Wat zijn de volgende stappen en wanneer hoor ik iets?
Wat een werkgever niet mag vragen
Een werkgever mag alleen vragen stellen die relevant zijn voor de functie. Vragen over je privéleven of gezondheid vallen daar niet onder. Je hoeft er niet op te antwoorden en mag beleefd weigeren: "Dat heeft niets met de functie te maken, ik ga liever terug naar de inhoud van het werk."
Volgens de Algemene wet gelijke behandeling mag een werkgever niet selecteren op godsdienst, levensovertuiging, politieke gezindheid, ras, geslacht, nationaliteit, seksuele gerichtheid of burgerlijke staat, en dus ook niet daarnaar vragen. Vragen over zwangerschap of een kinderwens zijn verboden, en je hoeft een zwangerschap niet te melden. Vragen over je gezondheid of ziekteverzuim bij een vorige werkgever zijn volgens de Wet op de medische keuringen verboden; alleen een bedrijfsarts mag die stellen, en alleen bij functies met bijzondere medische eisen die in de vacature staan. Wel mag de werkgever vragen of je de concrete taken van de functie kunt uitvoeren.
Wat je beter niet doet
Klagen over je vorige baas of bedrijf. De recruiter bedenkt hoe je later over hem praat.
Je ervaring opblazen. Een referentie of de proeftijd brengt het aan het licht.
Onderbreken en lange monologen. Antwoorden van meer dan twee minuten verliezen de luisteraar.
Meteen aan het begin naar vakantiedagen en extra's vragen. Dat hoort aan het einde of in de tweede ronde.
Na het gesprek
Stuur binnen 24 uur een korte bedankmail: bedank voor de tijd, herinner in één zin aan wat je aan de functie aantrekt en stuur na wat je hebt beloofd. Hoor je niets op de datum die het bedrijf zelf noemde, vraag dan twee of drie dagen later beleefd na. Eén keer. Meer aandringen helpt niet.
Word je samen met andere kandidaten tegelijk geïnterviewd? Lees hoe groepsgesprekken werken en hoe je opvalt.
Hoe vroeg moet ik op een sollicitatiegesprek zijn?
Ideaal is 5 tot 10 minuten voor de afgesproken tijd. Veel eerder zet de recruiter onder druk; te laat kost je de kans nog voor je iets zegt. Plan je route met marge en bel meteen als je vertraging hebt.
Wat is de STAR-methode?
Een manier om vragen als “Beschrijf een situatie waarin …” te beantwoorden: Situatie, Taak, Actie, Resultaat. Het antwoord krijgt een duidelijke structuur en een concreet resultaat dat de recruiter onthoudt.
Moet ik zeggen wat ik wil verdienen?
Ja, als ernaar gevraagd wordt. Zoek vooraf de gangbare bandbreedte voor de functie en regio op en noem een concreet bedrag of een smalle range. “Dat hangt van jullie aanbod af” klinkt onzeker.
Welke vragen mag een werkgever niet stellen bij een sollicitatie?
Vragen over godsdienst, politieke gezindheid, ras, geslacht, nationaliteit, seksuele gerichtheid, burgerlijke staat, zwangerschap of kinderwens, en vragen over je gezondheid of ziekteverzuim. Alleen een bedrijfsarts mag gezondheidsvragen stellen, en alleen bij functies met bijzondere medische eisen.
Wat als ik het antwoord op een vraag niet weet?
Zeg het gewoon. Neem even de tijd om na te denken, of geef toe dat je het niet weet en leg uit hoe je het zou uitzoeken. Een verzonnen antwoord valt op en kost meer vertrouwen dan een eerlijk gat.
Moet ik na het gesprek een bedankmail sturen?
Ja, kort en binnen 24 uur. Bedank voor de tijd, herinner in één zin aan wat je aan de functie aantrekt en stuur na wat je hebt beloofd. Dring niet aan op een beslisdatum.