AI Act: wat moet je labelen bij AI-gebruik?
Wat er sinds 2 augustus 2026 geldt
Sinds 2 augustus 2026 gelden in de hele EU de nieuwe transparantieregels uit artikel 50 van de AI Act. De AI Act is een verordening en werkt dus rechtstreeks — Nederland schrijft hem niet over in een eigen wet, en dezelfde termijnen en regels gelden in alle lidstaten.
Maar artikel 50 is niet één verbod. Het zijn meerdere verschillende plichten die verschillende mensen en verschillende situaties raken. Als je ze uit elkaar haalt, blijkt dat de meeste ervan de gewone ondernemer met ChatGPT helemaal niet raken. We lopen ze op volgorde langs, van de eenvoudigste.
Je chatbot moet zich als machine bekendmaken
De eerste plicht gaat over directe communicatie. Als je op je website of aan de telefoon een chatbot of voicebot inzet waarmee iemand rechtstreeks schrijft of praat, moet je ervoor zorgen dat die persoon weet dat hij met een machine communiceert en niet met een mens. Het is genoeg om dat meteen aan het begin van het gesprek duidelijk te maken.
Eraan voldoen is een kwestie van één zin. Zet aan het begin van de chat bijvoorbeeld „Je schrijft met een virtuele assistent" of „Deze chat wordt bediend door AI". Je hoeft dat niet bij elk antwoord te herhalen — belangrijk is dat de persoon het vanaf het begin weet.
De meeste AI-content hoef je niet te labelen
Hier zit de kern van de zaak en tegelijk de plek waar op internet de meeste verwarring bestaat.
Zichtbaar labelen moet je maar twee dingen: deepfakes (beeld, geluid of video die de werkelijkheid overtuigend nabootsen, maar door AI zijn gemaakt of aangepast) en AI-teksten die worden gepubliceerd om het publiek te informeren over zaken van algemeen belang. Daarmee is de lijst klaar.
Een gewone marketingtekst, een productbeschrijving, een social-mediapost of een met ChatGPT geschreven e-mail valt niet onder deze plicht. Je hoeft er geen label „gemaakt door AI" op te plakken.
Daarnaast is er nog een puur technische laag — de machineleesbare markering. De AI Act wil dat de output van generatieve systemen een onzichtbaar kenmerk draagt (zoiets als een watermerk), waaraan een machine kan herkennen dat het met AI is gemaakt. Maar die plicht richt zich op de aanbieder van het systeem, dus op bedrijven als OpenAI, en niet op jou als gebruiker. Jij hoeft er technisch niets aan te doen. Voor generatieve systemen die al vóór 2 augustus 2026 op de markt waren, geldt deze machineleesbare markering vanaf 2 december 2026.
Voorbeeld
De AI-geletterdheidsplicht geldt ook voor zzp'ers
Eén plicht geldt zelfs langer dan die over labelen — sinds 2 februari 2025. Het is de zogeheten AI-geletterdheid: wie AI gebruikt in het kader van zijn beroep, moet minstens grofweg begrijpen hoe het gereedschap werkt, waar het fouten maakt en waar je er niet op kunt vertrouwen.
Belangrijk is dat dit niet alleen grote bedrijven raakt. De wet geldt uitdrukkelijk ook voor de natuurlijke persoon die AI in zijn onderneming gebruikt. Dus ook de zzp'er die ChatGPT of AI in een facturatietool gebruikt, valt eronder. Het betekent geen certificaat en geen cursus „voor de vorm" — het gaat erom AI met verstand te gebruiken en te weten wat het doet.
Wat er juist is uitgesteld
Misschien heb je gelezen dat „vanaf augustus 2026 strenge regels gelden voor risicovolle AI-systemen". Dat klopt niet meer. De verordening die bekendstaat als Digital Omnibus (van kracht sinds 27 juli 2026) heeft die plichten uitgesteld.
Concreet: de regels voor hoog-risicosystemen — bijvoorbeeld AI bij werving en selectie, in het onderwijs of bij het beoordelen van kredietwaardigheid — schuiven naar 2 december 2027. AI die is ingebouwd in gereguleerde producten heeft nog langer de tijd, tot 2 augustus 2028.
Dat is ook de reden waarom oudere artikelen op internet andere termijnen noemen — die zijn geschreven voordat het uitstel werd aangenomen. Voor de meeste ondernemers is dat trouwens niet doorslaggevend: gewone tools als ChatGPT of facturatiesoftware horen niet bij de hoog-risicosystemen.
Boetes en wie erop toeziet
Bij overtreding van de regels uit artikel 50 dreigt een boete tot 15 miljoen euro of 3% van de wereldwijde jaaromzet — afhankelijk van wat hoger is. Voor het mkb en zzp'ers geldt telkens het laagste van de twee bedragen.
In Nederland is het toezicht al belegd, ook al is de wet nog niet compleet. De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) en de Rijksinspectie Digitale Infrastructuur (RDI) zijn aangewezen als coördinerende toezichthouders; de AP houdt toezicht op de transparantieplichten van artikel 50. De Uitvoeringswet AI-verordening — de Nederlandse wet die het toezicht en de boetes regelt — treedt naar verwachting later in werking dan 2 augustus 2026. De verplichtingen zelf gelden ondertussen gewoon, rechtstreeks uit de verordening.
Voor het labelen en herkennen van AI-content bestaat een vrijwillige praktijkcode (de Europese Commissie publiceerde daarover in 2026 richtsnoeren en een code). Het woord „vrijwillig" is hier belangrijk — het is geen nieuwe plicht. Wie zich aansluit, krijgt een praktische handleiding om een deel van de plichten uit artikel 50 in te vullen, maar niemand verlangt het van je.
Wat je nu moet doen
Geen reden tot paniek, maar loop drie dingen na:
Heb je een chatbot of voicebot voor klanten? Controleer of die meteen aan het begin duidelijk maakt dat het AI is.
Gebruik je AI voor iets dat op een echte opname van een persoon of gebeurtenis kan lijken (deepfake), of voor teksten die het publiek informeren? Reken daar op zichtbare labeling.
Bij gewone marketing, e-mails en beschrijvingen uit AI doe je niets extra's — houd alleen in de gaten hoe je tools werken.
Lees hoe u AI slim kunt inzetten in uw dagelijkse werk.
Moet ik door AI gemaakte afbeeldingen labelen?
Bij een gewone illustratie voor je website, een flyer of social media hoef je die niet zichtbaar te labelen. De plicht geldt alleen voor deepfakes — beelden, video of geluid die een echte persoon of gebeurtenis overtuigend nabootsen. De onzichtbare machineleesbare markering ligt bij de aanbieder van de tool, niet bij jou.
Geldt de AI Act ook als ik geen btw hoef te rekenen?
Ja. De AI Act heeft niets met btw te maken. De plichten hangen af van of en hoe je AI gebruikt, niet van je btw-status. De regels gelden voor ondernemers, ook als je onder de kleineondernemersregeling valt.
Wat als alleen mijn boekhouder AI gebruikt, en ik niet?
Voor hoe hij AI in zijn werk gebruikt, is hij verantwoordelijk. Jij bent verantwoordelijk voor de AI die je in je eigen onderneming inzet — bijvoorbeeld een chatbot op je site. De plicht volgt altijd degene die het AI-systeem in zijn beroep gebruikt.
Wie houdt hier in Nederland toezicht op?
De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) houdt toezicht op de transparantieplichten; samen met de Rijksinspectie Digitale Infrastructuur (RDI) coördineert zij het toezicht. De Nederlandse Uitvoeringswet die de boetes regelt is nog niet in werking, maar de verplichtingen gelden al rechtstreeks uit de verordening.
Moet ik iets labelen als ik mijn blog door ChatGPT laat schrijven?
Bij een gewone bedrijfsblog of marketingtekst niet. Zichtbare labeling geldt alleen voor teksten die worden gepubliceerd om het publiek te informeren over zaken van algemeen belang. Transparant zijn naar lezers is een goede gewoonte, maar geen plicht.
Vanaf wanneer geldt dit allemaal?
De transparantieplichten uit artikel 50 gelden sinds 2 augustus 2026. De AI-geletterdheid geldt nog eerder, sinds 2 februari 2025. De strengere regels voor hoog-risicosystemen zijn uitgesteld tot december 2027, respectievelijk augustus 2028.